Tanderosie: zo herken én voorkom je het!

Tanderosie is het oplossen van tandglazuur door zuren. Het is een vorm van chemische slijtage en is iets anders dan gaatjes (cariës), die worden namelijk veroorzaakt door bacteriën. Simpel gezegd: bij gaatjes spelen vooral bacteriën en suikers een rol en bij tanderosie gaat het om zuren die direct het glazuur aantasten.

Tandglazuur is de harde buitenlaag van je tanden en kiezen. Deze laag beschermt de binnenste lagen. Als het glazuur dunner wordt, kunnen je tanden gevoeliger en kwetsbaarder worden. Glazuur dat is opgelost, groeit niet uit zichzelf terug. Daarom is het goed om tanderosie serieus te nemen en bij twijfel altijd je tandarts of mondhygiënist te raadplegen.

Tanderosie ontstaat dus wanneer zuren je tandglazuur aantasten. Die zuren kunnen van buitenaf komen, maar ook vanuit je lichaam zelf. We zetten de verschillende oorzaken voor je op een rij. Hoe vaker en hoe langer zuren contact hebben met je tanden, hoe groter de kans op tanderosie.

Zuren van buitenaf

De meest voorkomende oorzaak van tanderosie is voeding. Veel producten die we dagelijks eten en drinken bevatten zuren. Denk bijvoorbeeld aan:

• frisdrank en energiedrankjes
• vruchtensappen en smoothies
• citrusvruchten zoals sinaasappels, citroenen en grapefruits
• wijn (vooral witte wijn)
• azijn en zure snoepjes

Let op: ook light-frisdranken zijn zuur. Ze bevatten misschien geen suiker, maar kunnen je glazuur wel aantasten. Het gaat bij tanderosie namelijk om het zuurgehalte, niet om de suikers.

Tip: hoe langer zuur in contact blijft met je tanden, hoe groter de belasting voor je glazuur. Drink daarom liever iets in één keer op dan dat je telkens kleine slokjes neemt of lang sabbelt.

Zuren van binnenuit

Soms komen de zuren door lichamelijke klachten. Voorbeelden hiervan zijn:

• maagzuur dat omhoogkomt bij reflux of brandend maagzuur.
• regelmatig overgeven, bijvoorbeeld bij zwangerschapsmisselijkheid of een eetstoornis.
• verminderde speekselproductie, waardoor zuren minder goed geneutraliseerd worden.

Herken je deze klachten? Bespreek het dan met je huisarts, samen kunnen jullie naar oplossingen kijken.

Tanderosie begint vaak subtiel. Je voelt geen pijn en in het begin zie je weinig. Maar als je weet waar je op moet letten, kan je het eerder herkennen.

Beginnende tanderosie

Beginnende tanderosie is vaak moeilijk om zelf te zien. Tijdens een controle let je tandarts of mondhygiënist hier specifiek op. Mogelijke vroege signalen zijn:

• tanden die wat doffer lijken of juist opvallend glad en glanzend aanvoelen
• lichte gevoeligheid bij koude of zure voedingsmiddelen

Deze signalen kunnen ook door andere dingen worden veroorzaakt. Laat het daarom altijd beoordelen door een tandarts of mondhygiënist.

Hoe ziet tanderosie eruit?

Als tanderosie verder gevorderd is, kan je de volgende veranderingen aan je gebit opmerken:

• je tanden lijken geler, doordat het glazuur dunner is en het onderliggende tandbeen meer zichtbaar wordt
• de randen van je voortanden kunnen dun en bijna doorzichtig worden
• er kunnen kleine deukjes of slijtplekjes op de kauwvlakken van je kiezen ontstaan
• tanden kunnen korter lijken of rafelige randen krijgen

Bij sommige mensen geeft tanderosie vooral klachten aan de voortanden, bij anderen zijn vooral de kiezen aangedaan. Merk je dit soort veranderingen? Maak dan een afspraak bij je tandarts of mondhygiënist voor een goede beoordeling.

Tanderosie is meer dan alleen een cosmetische verandering. Dunner glazuur kan zorgen voor:

• gevoelige tanden bij warm, koud of zuur eten en drinken
• een grotere kans op verdere slijtage of breuk van je tanden
• een verandering van het uiterlijk van je tanden (bijvoorbeeld korter of doorzichtiger)

Omdat tandglazuur niet uit zichzelf terugkomt, is het belangrijk om tanderosie serieus te nemen en niet te wachten tot de klachten erger worden.

Ook bij kinderen kan tanderosie voorkomen, zowel in het melkgebit als later bij het volwassen gebit.

Mogelijke oorzaken bij kinderen zijn:

• veel en vaak drinken van (fruit)sappen, limonade of frisdrank
• langdurig drinken uit een flesje of tuitbeker (steeds kleine slokjes waardoor zuren langdurig contact houden met de tanden; en vaak ook suikers, wat het risico op gaatjes verhoogt)
• zure snoepjes en tussendoortjes

Het melkgebit heeft een dunnere glazuurlaag dan het volwassen gebit en is daardoor gevoeliger voor beschadiging door zuren.

Mogelijke signalen bij kinderen:

• korter lijkende voortanden
• gevoeligheid bij kou of zuur (bijvoorbeeld bij ijs of sap)
• de tandarts merkt slijtage op tijdens een controle

Zie of vermoed je tanderosie bij je kind? Bespreek dit dan met de tandarts, die kan dan uitleggen wat er speelt en welke stappen in jullie situatie verstandig zijn.

Je kan tanderosie niet altijd volledig voorkomen, maar je kan de belasting voor je glazuur wél verminderen. Met een paar simpele gewoontes help je je tanden te beschermen!

• Beperk zure dranken en tussendoortjes: wissel zure dranken vaker af met water, melk of ongezoete thee.
• Beperk het aantal eet- en drinkmomenten: geef je tanden en kiezen tussendoor rust. Veel kleine momentjes verspreid over de dag betekenen ook veel “zuuraanvallen”.
• Drink zuur liever in 1 keer dan steeds kleine slokjes: minder vaak in contact betekent minder belasting voor je glazuur.
• Spoel zure dranken niet rond in je mond: ook hier geldt; hoe korter zuur in je mond blijft, hoe minder het glazuur belast wordt.
• Spoel na met water: na iets zuurs kan een slok water helpen om de mond te verfrissen en zuur te verdunnen.
• Wacht met poetsen na iets zuurs: poets je tanden bij voorkeur pas na 30 tot 60 minuten. Direct na een zuur moment is je glazuur tijdelijk zachter en kan poetsen extra slijtage geven.

Tip: drink je regelmatig iets zuurs, zoals frisdrank of sap? Probeer dan vaste drinkmomenten in te plannen in plaats van de hele dag door kleine slokjes te nemen. Zo beperk je het aantal zuurmomenten voor je tanden.

Goed poetsen is belangrijk, maar bij tanderosie komt er wat meer bij kijken. De tandpasta die je gebruikt, hoe hard je poetst en wanneer je poetst: het maakt allemaal uit. We geven je een paar handige tips om je tandglazuur zo goed mogelijk te beschermen!

Poets 2 keer per dag je tanden

Gebruik een fluoridehoudende tandpasta en een zachte tandenborstel. Fluoride wordt vaak geadviseerd omdat dit het glazuur ondersteunt en weerbaarder maakt.

Wees voorzichtig met schurende tandpasta’s

Sommige whitening-tandpasta’s zijn wat schurender. Als je al slijtage of gevoelige tanden hebt, bespreek dan met je tandarts of mondhygiënist welke tandpasta in jouw geval het meest geschikt is.

Tips voor kinderen

• Gebruik een kindertandpasta die past bij de leeftijd van je kind.
• Let op de hoeveelheid tandpasta: een “rijstkorrel” voor de kleinsten en een “erwtje” voor oudere kinderen.
• Leer kinderen om tandpasta uit te spugen en niet door te slikken.

Er bestaat niet één “beste tandpasta bij tanderosie” die voor iedereen gelijk is. De tandarts of mondhygiënist kan je helpen om te bepalen welke tandpasta en tandenborstel passen bij jouw gebit en situatie.

Tandglazuur dat verloren is gegaan, komt niet uit zichzelf terug. De tandarts kan in sommige gevallen wel beschadigingen herstellen of de tanden versterken.

Mogelijke opties (afhankelijk van de ernst en jouw situatie):

• kleine restauraties met composiet (witte vullingen)
• facings, inlays of kronen bij uitgebreide schade

Welke behandeling passend is, hangt onder andere af van:

• hoeveel glazuur verloren is gegaan
• welke tanden of kiezen het meest zijn aangedaan
• je beet en kaakstand
• je wensen op het gebied van uiterlijk en comfort

De tandarts kan een persoonlijk behandelplan en een duidelijk kostenplaatje met je doornemen.

Kan tanderosie herstellen?

Verloren tandglazuur komt niet meer terug. Maar je kan verdere schade stoppen door je gewoontes aan te passen en je tanden goed te verzorgen. Je tandarts kan beschadigde tanden herstellen met bijvoorbeeld composiet of een facing.

Welke tandpasta kan ik gebruiken bij tanderosie?

Kies een tandpasta met fluoride; dit ondersteunt het glazuur en maakt het weerbaarder tegen zuren. Vraag je tandarts of mondhygiënist om advies over welke tandpasta het beste bij jouw situatie past.

Is tanderosie hetzelfde als tandbederf?

Nee. Tandbederf (cariës of gaatjes) ontstaat door bacteriën en suikers. Tanderosie ontstaat door zuren. Wel kunnen beide problemen elkaar versterken: als je glazuur dunner is, krijgen bacteriën makkelijker vat op je tanden.

Hoe snel ontwikkelt tanderosie zich?

Dat hangt af van je eet- en drinkgewoontes, je speekselproductie en hoe je je tanden verzorgt. Bij dagelijks en vaak contact met veel zuren kunnen de eerste tekenen van tanderosie binnen enkele jaren zichtbaar worden. Met goede gewoontes kun je het proces meestal vertragen en in veel gevallen stabiliseren, zodat het niet verder verergert.

Heb je naast tanderosie ook andere gevoelige plekjes of wondjes bij je mond? Lees dan ook ons advies over aften en gescheurde mondhoeken.

Disclaimer:

deze blog is bedoeld als algemene informatie en vervangt geen advies van je tandarts, mondhygiënist of parodontoloog. Bij klachten of twijfel: maak een afspraak. Heb je daarnaast vragen over je algemene gezondheid, overleg dan met je huisarts.