Zwemmersjeuk: wat het is én wat je kan doen

Zwemmersjeuk is een vervelende huiduitslag die je kan oplopen na het zwemmen in natuurwater. De medische naam is cercariale dermatitis. De oorzaak? Microscopisch kleine parasietlarven die normaal gesproken bij watervogels voorkomen. Komen deze larven per ongeluk op je huid terecht, dan kan je lichaam daarop reageren. Je krijgt dan rode vlekjes en kleine, jeukende of branderige bultjes die behoorlijk op muggenbulten kunnen lijken. De jeuk kan flink aanwezig zijn, vooral op plekken waar je natte zwemkleding tegen je huid zat. Gelukkig is zwemmersjeuk meestal onschuldig en verdwijnen de klachten vaak vanzelf.

Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door parasieten die normaal gesproken in watervogels, zoals eenden en ganzen, leven. Via de ontlasting van deze vogels komen de eitjes van de parasiet in het water terecht. De larven die hieruit ontstaan, ontwikkelen zich vervolgens verder in zoetwaterslakken. Bij warm weer verlaten de larven de slakken en gaan ze op zoek naar een watervogel. Komen ze daarbij in contact met een mens? Dan kunnen ze zich per ongeluk in de huid dringen. De mens is geen geschikte gastheer, waardoor de larven zich niet verder kunnen ontwikkelen en afsterven. Maar waar komt dan die vervelende jeuk vandaan? Het afweersysteem reageert op deze larven, wat zorgt voor de rode, jeukende bultjes die kenmerkend zijn voor zwemmersjeuk.

Zwemmersjeuk kan voorkomen op verschillende plekken waar mensen in natuurwater zwemmen. Vooral warm, ondiep zoet water waar veel watervogels en slakken voorkomen, biedt omstandigheden waarin de parasieten zich kunnen ontwikkelen. Bekende plekken in Nederland waar deze larven vaak voorkomen zijn de Kralingseplas, de Zevenhuizerplas, Bussloo of het Lingebos.

Zwemmersjeuk kan al snel na het zwemmen voor klachten zorgen. Eerst kan je huid wat prikken of tintelen. Daarna kunnen kleine rode vlekjes en bultjes ontstaan. De jeuk kan behoorlijk intens zijn en soms voelt de huid ook branderig aan.

Veelvoorkomende symptomen van zwemmersjeuk zijn:

• kleine rode vlekjes of bultjes
• hevige jeuk
• een branderig of prikkelend gevoel
• een geïrriteerde huid

De bultjes lijken vaak op muggenbulten. Ze kunnen overal ontstaan waar je huid met het water in contact is geweest. Vooral onder of rondom natte zwemkleding kan je huid sterk reageren.

Hoe lang blijven de symptomen aanhouden bij zwemmersjeuk?

Gelukkig gaat zwemmersjeuk weer vanzelf over. De klachten verdwijnen vaak binnen een paar dagen tot ongeveer een week. Bij een volgende blootstelling aan dezelfde parasieten kan de huidreactie soms sterker zijn. Probeer zo min mogelijk te krabben, ook als de jeuk flink aanwezig is. Door veel te krabben kan je de huid beschadigen en kunnen er wondjes ontstaan.

Is zwemmersjeuk besmettelijk?

Nee, zwemmersjeuk is niet besmettelijk. Je kan de huiduitslag dus niet aan iemand anders doorgeven. De parasiet kan in de menselijke huid niet verder leven en zich daar ook niet vermenigvuldigen.

Heb je na het zwemmen last van jeukende bultjes? Er zijn een aantal dingen die je kan doen om je huid wat rustiger te maken:

• spoel je huid na het zwemmen af met schoon water
• koel de huid met een koele, natte doek
• droog je huid goed af en trek droge kleding aan
• een verkoelende of verzachtende gel kan prettig zijn bij jeuk
• probeer niet te krabben, hoe verleidelijk dat ook is

Heb je veel last van de jeuk, worden de klachten erger of ontstaan er wondjes? Neem dan contact op met je huisarts of apotheek voor advies.

Zwemmersjeuk voorkomen

Een frisse duik nemen en daarna dagenlang jeuk hebben? Liever niet! Helemaal voorkomen kan je zwemmersjeuk niet, maar je kan de kans wel kleiner maken.

• Vermijd ondiep, warm zoet water waar veel watervogels aanwezig zijn.
• Ga niet zwemmen op plekken waar veel slakken voorkomen.
• Let op waarschuwingen bij de zwemlocatie en kies bij twijfel een andere plek om te zwemmen.
• Blijf uit het water als er een waarschuwing geldt voor zwemmersjeuk.

Check vooraf altijd de actuele waarschuwingen via zwemwater.nl.

Ook huisdieren kunnen na het zwemmen in natuurwater last krijgen van huidirritatie. Vooral honden nemen tijdens het zwemmen veel water mee op hun vacht. Merk je dat je hond na een duik veel jeuk heeft, aan zijn huid likt of rode plekjes krijgt? Hou de huid van je hond dan goed in de gaten. Bij aanhoudende of ernstige klachten kan de dierenarts helpen om de oorzaak te bepalen en eventueel een verkoelende zalf of gel voor te schrijven.

Ook baby's en kinderen kunnen zwemmersjeuk oplopen na het zwemmen in natuurwater. De jeuk kan voor hen extra vervelend zijn, zeker als ze nog niet goed begrijpen waarom ze niet moeten krabben. Heeft je kleintje zwemmersjeuk? Hou dan de nagels kort en probeer krabben zoveel mogelijk te voorkomen. Zo verklein je de kans op wondjes en een geïrriteerde huid. Heeft je kind veel last van jeuk, ontstaan er wondjes of twijfel je of het om zwemmersjeuk gaat? Neem dan contact op met de huisarts.

Ik heb zwemmersjeuk opgelopen in een plas of meer: moet ik dit melden?

Het is verstandig om je klachten te melden bij de beheerder van de zwemlocatie. Zo kan worden onderzocht of er meerdere meldingen zijn en kunnen andere zwemmers zo nodig worden gewaarschuwd. Controleer daarom bij de zwemlocatie waar je een melding kan doen en hou ook de actuele informatie over het zwemwater in de gaten.

Helpt chloor bij zwemmersjeuk?

Chloor is geen behandeling voor zwemmersjeuk. Heb je eenmaal klachten, dan verdwijnen deze vanzelf binnen een aantal dagen tot een week.

Speelt blauwalg een rol bij zwemmersjeuk?

Nee, blauwalg en zwemmersjeuk hebben niets met elkaar te maken. Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door microscopisch kleine parasietlarven. Blauwalg bestaat uit cyanobacteriën die onder bepaalde omstandigheden in het water kunnen groeien. Beide kunnen voorkomen in warm, zoet natuurwater, maar de klachten verschillen. Zwemmersjeuk herken je vooral aan kleine, rode en sterk jeukende bultjes. Contact met blauwalg kan huidirritatie veroorzaken. Bij het inslikken van water met blauwalg kunnen ook andere klachten ontstaan. Let daarom altijd op waarschuwingen bij een zwemlocatie.

Kan je zwemmersjeuk oplopen in een buitenzwembad?

Zwemmersjeuk komt vooral voor in zoet natuurwater, zoals plassen en meren. In een goed onderhouden buitenzwembad is de kans erg klein dat je met de parasietlarven in aanraking komt.

Kan je zwemmersjeuk krijgen van zwemmen in de zee?

De klassieke vorm van zwemmersjeuk komt vooral voor in zoet water. De parasieten die deze huiduitslag veroorzaken, zijn namelijk afhankelijk van watervogels en zoetwaterslakken. In de zee is de kans op deze vorm van zwemmersjeuk daarom een stuk kleiner.

Kan je zwemmen als je zwemmersjeuk hebt?

Zwemmersjeuk is niet besmettelijk, dus je kan het niet aan iemand anders doorgeven. Wel is het verstandig om voorlopig niet opnieuw te zwemmen in water waarvan je vermoedt dat je daar zwemmersjeuk hebt opgelopen. Zo voorkom je dat je opnieuw met de larven in contact komt.

Wanneer moet je met zwemmersjeuk naar de huisarts?

Zwemmersjeuk gaat vanzelf over, maar neem contact op met je huisarts als de klachten lang aanhouden of steeds erger worden. Ook als je veel wondjes hebt door het krabben of twijfelt of de huiduitslag wel door zwemmersjeuk komt, is het verstandig om medisch advies te vragen.

Heb je in de zee gezwommen en heb je daarna last van huiduitslag met jeuk of een branderig gevoel? Dan kan je misschien gestoken zijn door een kwal. Je leest er alles over in ons artikel over kwallenbeet.

Disclaimer:

Deze tekst is alleen bedoeld om nuttige informatie te geven aan onze klanten. De informatie in deze tekst heeft geen therapeutische of diagnostische waarde en is niet bedoeld als vervanging voor het advies van een arts, specialist of andere professional. Heb je medische vragen? Bespreek die dan met je huisarts.