Zonnesteek: hoe je die herkent én wat je kan doen

Bij een zonnesteek raakt je lichaam oververhit. Je kan een zonnesteek krijgen als je te lang in de zon zit en te weinig drinkt. Als je te weinig drinkt, kan je uitgedroogd raken. Je kan ook een zonnesteek krijgen als je je te veel inspant in de zon. In het ergste geval kan een zonnesteek omslaan in een hitteberoerte. Bij een hitteberoerte kan je lichaam de warmte niet meer kwijt en wordt het deel in je hersenen dat de lichaamstemperatuur in evenwicht houdt, verstoord. Hierdoor kan je lichaamstemperatuur oplopen tot maar liefst 42˚C. Dat is levensgevaarlijk. Vooral kinderen, ouderen en mensen met overgewicht lopen risico op een zonnesteek en hitteberoerte.

Let op: bel direct 112 als je vermoedt dat iemand een hitteberoerte heeft en als diegene blijft overgeven, in de war is en/of flauwvalt en na twee minuten nog niet bij bewustzijn is.

Een zonnesteek heeft specifieke kenmerken. De volgende verschijnselen treden op voorafgaand aan een zonnesteek:

• overmatig zweten
• slapte
• spierkrampen
• hoofdpijn

Een zonnesteek kan je herkennen aan de volgende symptomen:

• een warme, gloeiende huid of juist een koude, klamme huid
• zweten
• hoofdpijn
• misselijkheid en overgeven
• bleek zien
• duizeligheid
• een snelle hartslag
• diarree
• spierkrampen of spierzwakte
• verwardheid
• toevallen of stuipen
• problemen met bewegen
• bewusteloosheid

Als je bij een zonnesteek niet op tijd afkoelt, kan je een hitteberoerte oplopen. Bij een hitteberoerte stroomt er minder bloed naar je huid, waardoor je huid bleek wordt en stopt met zweten. Een hitteberoerte kan je verder herkennen aan de volgende symptomen:

• koorts
• misselijkheid en hoofdpijn
• vermoeidheid
• sufheid
• verwardheid
• hallucinaties
• een rode huid
• flauwvallen en/of bewusteloosheid
• een snelle en/of onregelmatige ademhaling
• een snelle en/of onregelmatige hartslag

De klachten die gepaard gaan met een zonnesteek houden meestal een aantal dagen aan. Neem voldoende rust en blijf uit de zon tot de klachten helemaal verdwenen zijn. Gaan de klachten niet vanzelf over? Raadpleeg dan je huisarts.

Het is belangrijk om direct in actie te komen zodra je bij blootstelling aan de zon last krijgt van klachten als hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid. Volg onderstaande stappen bij een zonnesteek.

• Ga direct uit de zon.
• Zoek de schaduw of een koele ruimte op.
• Trek zoveel mogelijk kleding uit.
• Koel je lichaam met natte, koele handdoeken en probeer die iedere 5 minuten nat te maken.
• Drink water om je vochtgehalte weer op peil te brengen.
• Eet of drink iets zouts om je zoutgehalte aan te vullen.
• Neem een paracetamol*, dit kan helpen tegen de hoofdpijn.
• Als je een ventilator hebt, zet deze dan aan. Dit kan ervoor zorgen dat je beter afkoelt.

Vermoed je dat iemand een hitteberoerte heeft? Volg onderstaande stappen.

• Bel of laat iemand anders direct 112 bellen.
• Breng het slachtoffer naar een koele omgeving.
• Laat het slachtoffer rusten en geen inspanningen verrichten.
• Koel het slachtoffer actief af.
• Dit kan je doen door een coldpack in de nek, oksels of liezen van het slachtoffer te leggen.
• Voorkom dat het slachtoffer gaat rillen.
• Geef het slachtoffer niets te eten of drinken.

Nasleep van een zonnesteek: dit kan je doen

Heb je een zonnesteek gehad? Dan kan je je na afloop nog een tijdje slap, moe of duizelig voelen. Ook hoofdpijn en misselijkheid kunnen nog aanwezig zijn. Neem daarom voldoende rust en vermijd de zon en zware lichamelijke inspanning totdat je je weer goed voelt. Zorg er ook voor dat je voldoende drinkt!

Heb je de dag na een zonnesteek nog klachten? Neem dan contact op met je huisarts, zeker als de klachten niet verminderen of juist erger worden. Bij verwardheid, sufheid, herhaaldelijk overgeven of bewusteloosheid is direct medische hulp nodig.

Een zonnesteek kan erg gevaarlijk zijn. Daarom is voorkomen beter dan genezen. Zó voorkom je een zonnesteek:

Een zonnesteek kan overgaan in een hitteberoerte. Een hitteberoerte is te herkennen aan een hoge lichaamstemperatuur, soms wel 41 graden of hoger, abnormaal gedrag, hoofdpijn, hallucinaties, verwardheid en angst. Bij een hitteberoerte wordt je huid rood maar je zweet niet. Je hartslag versnelt, je hebt angst en voelt je slap.

Wat moet je doen bij een hitteberoerte?

Bel gelijk 112. Ga in een koele omgeving liggen, eet en drink niets en plaats coldpacks in de nek, oksels en liezen.

Een zonnesteek is een aandoening die erg serieus genomen wordt. Zeker voor kinderen en ouderen kan een zonnesteek een levensbedreigende situatie zijn. Als de klachten niet op korte termijn minder worden of verdwijnen, is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts.

Bel direct 112 als je denkt dat iemand anders een zonnesteek of hitteberoerte heeft en diegene:

• blijft overgeven; en/of
• erg in de war is; en/of
• is flauwgevallen en niet binnen 2 minuten weer bewustzijn is.

Voor baby’s en kinderen kan een milde zonnesteek al levensgevaarlijk zijn. Baby’s moeten daarom altijd uit de directe zon blijven. Herken je één of meer van de symptomen van een zonnesteek? Of geeft je kind aan dat hij of zij zich na een dagje buiten spelen in de zon niet lekker voelt? Raadpleeg dan direct je huisarts.

Zonnesteek bij huisdieren

Ook huisdieren kunnen oververhit raken. Vooral honden lopen risico bij warm weer. Een hond kan bijvoorbeeld oververhit raken tijdens een lange wandeling, fietsen of wanneer hij in een warme auto wordt achtergelaten. Honden kunnen hun warmte namelijk minder goed kwijt dan mensen. Zorg altijd dat je hond genoeg schaduw heeft tijdens een warme dag én genoeg water kan drinken.

Hoe kan ik slapen met een zonnesteek?

Zorg ervoor dat je slaapkamer zo koel mogelijk is en blijf uit de zon. Draag luchtige kleding en gebruik een dunne deken. Zorg dat je voldoende drinkt en neem voldoende rust. Heb je nog steeds veel last van klachten zoals duizeligheid, misselijkheid of hoofdpijn? Neem dan contact op met je huisarts.

Kan je een zonnesteek oplopen door de zonnebank?

Een zonnesteek ontstaat vooral doordat je lichaam oververhit raakt. Een zonnebank kan je lichaam wel warm maken, maar het belangrijkste gezondheidsrisico van een zonnebank is de uv-straling. Die kan je huid namelijk beschadigen. Het is daarom beter om niet onder de zonnebank te gaan.

Kan een zonnesteek gevaarlijk zijn?

Ja, een zonnesteek kan gevaarlijk worden als je lichaam verder oververhit raakt. In ernstige gevallen kan een zonnesteek overgaan in een hitteberoerte. Hierbij loopt de lichaamstemperatuur sterk op en kunnen klachten ontstaan zoals verwardheid, sufheid, bewusteloosheid of afwijkend gedrag. Een hitteberoerte is een medisch noodgeval: bel direct 112.

Kan je een zonnesteek krijgen als het niet extreem warm is?

Ja. Een zonnesteek kan ook ontstaan wanneer je je lichamelijk flink inspant bij warm weer. Door inspanning maakt je lichaam extra warmte aan. In combinatie met warmte en vochtverlies kan je lichaam daardoor oververhit raken.

Wat is het verschil tussen een zonnesteek en een hitteberoerte?

Een zonnesteek ontstaat doordat je lichaam oververhit raakt, bijvoorbeeld door langdurige blootstelling aan warmte, zon of inspanning. Een hitteberoerte is een ernstige vorm van oververhitting waarbij je lichaamstemperatuur sterk oploopt en je lichaam de warmte niet meer goed kwijt kan. Verwardheid, sufheid, bewusteloosheid of afwijkend gedrag kunnen wijzen op een hitteberoerte. Bel in dat geval direct 112.

Kan je een zonnesteek krijgen zonder te verbranden?

Ja, een zonnesteek heeft niet per se te maken met een verbrande huid. Je kan ook een zonnesteek krijgen zonder dat je huid verbrand is. Het gaat vooral om oververhitting van je lichaam door warmte, zon en/of inspanning. Bescherm je daarom niet alleen tegen zonnebrand, maar zoek bij warm weer ook regelmatig de schaduw op en zorg dat je voldoende drinkt.

Hoe snel krijg je een zonnesteek?

Hoe snel je een zonnesteek krijgt, verschilt per persoon en situatie. Bij warm weer kan je lichaam sneller oververhit raken, vooral als je lang in de zon bent, weinig drinkt of je lichamelijk inspant. Ook kinderen en ouderen zijn extra kwetsbaar voor oververhitting. Let daarom goed op klachten zoals hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid en spierkrampen.

Kan je opnieuw een zonnesteek krijgen?

Ja, een zonnesteek kan opnieuw ontstaan. Heb je eerder een zonnesteek gehad? Wees dan extra alert op klachten bij warm weer. Zoek regelmatig de schaduw op, drink voldoende, draag luchtige kleding en vermijd zware lichamelijke inspanning tijdens de warmste momenten van de dag.

Je kan een zonnesteek voorkomen door je kleintje goed te beschermen tegen de zon. In ons artikel over zonbescherming bij baby's en kinderen lees je hoe je dat doet.

Let op: * is een geneesmiddel. Lees voor gebruik de bijsluiter.

Disclaimer:

Deze tekst is alleen bedoeld om nuttige informatie te geven aan onze klanten. De informatie in deze tekst heeft geen therapeutische of diagnostische waarde en is niet bedoeld als vervanging voor het advies van een arts, specialist of andere professional. Heb je medische vragen? Bespreek die dan met je huisarts.