sleutels in sleutelgat

Dwangstoornis

Wat is een dwangstoornis?

Bij een dwangstoornis heb je last van dwanggedachten (obsessies) en/of dwanghandelingen (compulsies). Het staat ook wel bekend als obsessief-compulsieve stoornis (OCD) of dwangneurose.

Dwanggedachten zijn gedachten of beelden die zomaar in het bewustzijn opduiken en die door degene die ze ervaart, als hinderlijk worden ervaren. Deze dwanggedachten blijven maar terugkeren en hebben weinig te maken met je dagelijkse bezigheden. Dwanggedachten komen bij veel mensen voor. Misschien herken je bijvoorbeeld wel dat een bepaald liedje of zinnetje zich maar blijft herhalen in je hoofd.

Dwanghandelingen zijn handelingen die iemand uitvoert, zonder dat hij of zijdat zelf wil. De handelingen ‘moet’ diegene als het ware van zichzelf uitvoeren. Als dat niet gebeurt, ontstaat er een gevoel van spanning. De dwanghandelingen worden meestal op precies dezelfde wijze uitgevoerd. Ook hiervoor geldt dat veel mensen dit verschijnsel kennen, bijvoorbeeld als je controleert of de deur wel op slot zit als je net de sleutel eruit gehaald hebt.

Hoe herken je een dwangstoornis?

Als je wel eens dwanggedachten hebt of dwanghandelingen uitvoert, betekent dat nog niet dat je last heeft van een dwangstoornis. Er is pas sprake van een dwangstoornis als de dwanggedachten of dwanghandelingen je dagelijks leven ontregelen.

Sommige mensen met een dwangstoornis hebben vooral last van dwanggedachten, anderen vooral van dwanghandelingen, maar de meeste mensen hebben last van allebei. De dwanggedachten veroorzaken een duidelijke angst of gespannenheid.

Vaak gaan dwangklachten samen met depressieve klachten en slaapproblemen. Door negatieve emoties kunnen de dwangklachten verergeren en een vicieuze cirkel worden.

Hoe ontstaat een dwangstoornis?

Een dwangstoornis begint meestal na je twintigste. Het ontwikkelt zich vaak geleidelijk en loopt steeds meer uit de hand. Uit onderzoek blijkt dat diverse factoren met het ontstaan van een dwangstoornis te maken kunnen hebben, namelijk:

  • Kritische ouders die hoge eisen stellen en soms ook overbeschermend zijn. Daardoor ontwikkelt het kind een extreme angst om fouten te maken, wat bijvoorbeeld dwanghandelingen waarbij dingen gecontroleerd worden in de hand werkt.
  • Angsten en spanningen. Dwanghandelingen verminderen vaak een bepaald gevoel van spanning. Daardoor leert iemand dat zijn dwanghandeling helpt tegen de angst. Dat werkt wel op de korte termijn, maar op de lange termijn worden de dwanghandelingen alleen maar erger.
  • Opkroppen van negatieve emoties, vooral boosheid en woede.

Er is niet altijd een duidelijke oorzaak aan te wijzen voor een dwangstoornis.

Wanneer moet je naar de huisarts met een dwangstoornis?

Een dwangstoornis die bij volwassenen langer dan een jaar duurt, verdwijnt meestal niet vanzelf. Hoe harder de dwanggedachten worden onderdrukt of tegengegaan, hoe vaker zij juist opduiken. Een psycholoog kan helpen om weer de controle over je eigen leven te krijgen. Bel dus je huisarts als je (heftige) dwangklachten hebt.

Heb je een vraag of wil je persoonlijk advies? Kom dan langs in de dichtstbijzijnde Etos winkel. Wat je vraag ook is, we staan voor je klaar.

Bekijk winkelmandje

Wij adviseren om Microsoft Internet Explorer 11 en lager niet te gebruiken. Voor veilig en optimaal gebruik van onze website adviseren wij het gebruik van Google Chrome, Microsoft Edge, Mozilla Firefox of Apple Safari.